PROCENA NIVOA I KVALITETA UČEŠĆA U VASPITNO-OBRAZOVNOM RADU SREDNJE ŠKOLE – MIŠLJENJA UČENIKA I NASTAVNIKA
Vesna B. KRAVARUŠIĆ[1] Akademija vaspitačko-medicinskih strukovnih studija. Odsek vaspitačkih studija Aleksinac, Aleksinac, Srbija
[1] https://orcid.org/0000-0002-5876-8202, е-mail: vesna.kljajic@gmail.com
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
DOI: 10.5937/obrvas20-57304
objavljen u SCIndeksu: 18.07.2025.
Sažetak
Cilj istraživanja je ispitivanje kvaliteta participacije učenika u srednjoj školi, kroz stavove učenika i nastavnika o najfrekventnije zastupljenim nivoima participacije i (samo)procenu participacije manifestovanih oblika ponašanja učenika. Istraživanje je vršeno putem upitnika, koji sadrži modifikovanu Hartovu lestvicu participacije. Rezultati obrađivani deskriptivnom statistikom i t-testom pokazuju da je u nastavnom procesu najfrekventnije zastupljen nivo participacije učenika dekoracija, dok su u drugim školskim aktivnostima to nivoi konsultacije i zajedničkog odlučivanja. Natavnici smatraju da su konsultacije zastupljenije, što čini značajnu razliku u odnosu na mišljenje učenika. U obaveznoj nastavi, učenici dalje izdvajaju nivo manipulacije, značajno različito od nastavnika koji određuju da je to konsultativni nivo. Obostrano, učešće/ participacija učenika u vaspitno-obrazovnom procesu je ocenjena dobrom. Potrebno je intenzivirati profesionalno usavršavanje nastavnika u domenu dečijih prava i kompetencija za podučavanje i učenje, podršku razvoju ličnosti učenika, komunikaciju i saradnju, za početak, reflektovati pozitivne modele rada iz vannastavnih aktivnosti u obavezan nastavni rad, dopunjavati ih akcijama koje podržavaju razvoj autonomije, kako bi se učenici osposobili za celoživotno učenje, građanske i profesionalne uloge.
Ključne reči: obrazovno-vaspitni proces u srednjoj školi, učenici, participacija, nivoi, opšta ocena.
Reference
| Ahlström, B. (2010). Student Participation and School Success –The relationship between participation, grades and bullying among 9th grade students in Sweden, Education Inquiry, 1:2, 97-115, DOI: 10.3402/edui.v1i2.21935 | |
| Assessment Resources Student Participation (2022). https://www.dcu.ie/sites/default/files/ovpli/Student%20Participation.pdf | |
| Aziz, F., Quraishi, U.&Kazi, A. S (2018). Factors behind Classroom Participation of Secondary School Students (A Gender Based Analysis). Universal Journal of Educational Research, 6(2), 211-217. DOI: 10.13189/ujer.2018.060201. | |
| Bergmark, U. & Westman, S. (2018) Student participation within teacher education: emphasising democratic values, engagement and learning for a future profession, Higher Education Research & Development, 37:7, 1352—1365, DOI: 10.1080/07294360.2018.1484708 |
|
| Camridge Englis Dictionary (2022). Participation. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/participation | |
| Collins English Dictionary (2022).Participation. https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/participation | |
| Delakorda, S. (2009). Elektronska participacija kot politicno razmerje: primer interaktivnega oblikovanja politik evropske komisije (magistarsko delo). Univerza v LJubljani Fakulteta za druzbene vede. | |
| Deklaracija o pravima deteta (1959).UN. https://cpd.org.rs/projects/odabranimedjunarodni-instrumenti/1959-declaration-of-the-rights-of-the-child. | |
| Hart, R. (1992). Children’s Participation: From Tokenism to Citizenship. UNICEF. | |
| Hrvatski enciklopedijski rečnik (2002). Zagreb: Novi Liber. | |
| Ivić, I., Pešikan, A. i Antić, S. (2001). Aktivno učenje- Priručnik za primenu metoda aktivnog učenja/ nastave. Beograd: Institut za psihologiju, Ministarstvo prosvete i sporta RS, Ministrastvo za prosvjetu i nauku Crne Gore. | |
| Konvencija o pravima deteta (1989). UNICEF. https://www.unicef.org/serbia/media/3186/file/Konvencija%20o%20pravima%20deteta.pdf | |
| Kravarušić, V. (2010): Stavovi učenika srednje škole o participaciji u obrazovno-vaspitnom radu. Zbornik radova Vaspitanje za humane odnose- problemi i perspektive (213 – 223). Univerzitet u Nišu, Filozofski fakultet. | |
| Kravarušić, V. (2015). Dometi i ograničenja participacije učenika u ostvarivanju opštih ishoda obrazovno-vaspitnog procesa u srednjoj školi (doktorska disertacija). https://nardus.mpn.gov.rs/handle/123456789/4538?locale-attribute=en | |
| Kulić, R.(2011). Komparativna pedagogija, teorija, sistemi, reforme. Beograd: Svet knjige, Banja Luka: Filozofski fakultet. | |
| Lazić, S.i Rista,S. (2007). Participacija učenika u školama Vojvodine. Novi Sad: Pedagoška stvarnost br. 5-6., 385 – 401. | |
| Mala enciklopedija Prosveta- opšta enciklopedija (treće izdanje) (1978). Beograd: Prosveta. | |
| Marinković, S. (2006). Participativno učenje u kombinovanom odeljenju. Pedagogija, br.4., 453 – 468. | |
| McNeal, R. B. (1999). Participation in High School Extracurricular Activities: Investigating School Effects. Social Science Quarterly, 80(2), 291–309. http://www.jstor.org/stable/42863901 | |
| Merriam-Webster.(n.d.).(2022). Participation. In Merriam-Webster.com dictionary. Retrieved from https://www.merriam-ebster.com/dictionary/participation | |
| Müller-Kuhn, D., Pascale Herzig, P., Häbig, J. & Zala-Mezö, E. (2021). Student participation in everyday school life –Linking different perspectives. Z f Bildungsforsch (2021) 11:35–53. https://doi.org/10.1007/s35834- 021-00296-5 |
|
| Pedagoška enciklopedija 1,2 (1989). Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. | |
| Pešić, M., Branković, B., Tomanović-Mihajlović, S. i Dejanović, V. (1999). Participacija mladih pod lupom. Beograd: Jugoslovenski centar za prava deteta. | |
| Pérez-Expósito, L. (2015). Scope and quality of student participation in school: towards an analytical framework for adolescents. International Journal of Adolescence and Youth, 2015 Vol. 20, No. 3, 346–374, http://dx.doi.org/10.1080/02673843.2015.1009920 | |
| Голић-Ружић, М., Жунић-Цицварић, Ј. И Цицварић, Р . (2021). Приручник за наставнике за рад са децом виших разреда основне школе. Права детета у образовном систему. Ужице: Ужички центар за права детета. |
|
| Pravilnik o standardima kompetencija za profesiju nastavnika i njihovog profesionalnog razvoja (2011). Službeni glasnik Republike Srbije-Prosvetni glasnik, br. 5/2011. | |
| Prof. Tang, Reddington& C., Cañada, R. (2006). How does student participation influence student arhievement? New York University, The Steinhardt School of Culture, Education, and Human Development. https://steinhardt.nyu.edu/departments/teachingandlearning/research/practitioner-action-research/how-does-student. |
|
| Precourt, E. & Gainor, M. (2019). Factors affecting classroom participation and how participation leads to a better learning. Accounting Education, Volume 28, 2019 – Issue 1, 100-18. https://doi.org/10.1080/09639284.2018.1505530 | |
| Scott, S., & Palincsar, A.S. (2013). THE HISTORICAL ROOTS OF SOCIOCULTURAL THEORY. https://www.semanticscholar.org/paper/THE-HISTORICAL-ROOTS-OFSOCIOCULTURAL-THEORY-Scott-Palincsar/37fe8cf044514b7dbe734f2e4dad2f30c22e9d0c | |
| Sociološki rečnik (2007). Beograd: Zavod za udžbenike. | |
| Veljković, B., & Volčanjk, J. (2007). Komunikacijska tehnologija i participacija. Zbornik radova Tehnološkog fakulteta, Leskovac, 17, 32-38. | |
| Willms, J. D. (2003). STUDENT ENGAGEMENT AT SCHOOL A SENSE OF BELONGING AND PARTICIPATION RESULTS FROM PISA 2000. OECD ORGANISATION FOR ECONOMIC CO-OPERATION AND DEVELOPMENT. https://www.oecd.org/education/school/programmeforinternationalstudentassessmentpisa/33689437.pdf |
|
| Vidović, S., Golić, M., Ćuk Milankov, D. ,Trikić, Z., Vranješević, J. I Koruga, D. (2005). Nauči i poentiraj. Beograd: Nemačka organizacija za tehničku saradnju (GTZ). | |
| Vranješević, J. (2004). Participacija i razvoj u adolescenciji. Pedagogija br.1/04, 60 – 67. | |
| Vujaklija, M. (2006).Leksikon stranih reči i izraza. Beograd: Prosveta. | |
| Zakon o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja (2021). Službeni glasnik Republike Srbije, br. 88/2017, 27/2018 – dr. zakon, 10/2019, 27/2018 – dr. zakon, 6/2020 i 129/2021. | |
| Živković, J.(2013). Društvo, odabrana poglavlja. Niš: SVEN. |